Erytrocyty w moczu – co oznaczają? Norma, przyczyny i postępowanie

Czym są erytrocyty?

Erytrocyty to czerwone krwinki – komórki krwi odpowiedzialne za transport tlenu z płuc do tkanek oraz usuwanie dwutlenku węgla. Powstają w szpiku kostnym i żyją około 120 dni. Obecność erytrocytów w odpowiedniej liczbie jest konieczna dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, jednak erytrocyty w moczu nie są normalnym zjawiskiem.

Co oznaczają erytrocyty w moczu?

Obecność erytrocytów (czerwonych krwinek) w moczu to krwiomocz (widoczny gołym okiem) lub krwinkomocz (wykrywany tylko pod mikroskopem). Zwiększoną ilość erytrocytów w moczu określa się mianem erytrocyturii. Stan ten może wskazywać na choroby układu moczowego, urazy lub inne problemy zdrowotne.

Jaka jest różnica między krwiomoczem a krwinkomoczem?

Krwinkomocz jest najczęściej wykrywany przypadkowo podczas rutynowego badania ogólnego moczu.

Jaka jest norma erytrocytów w moczu?

W prawidłowym badaniu ogólnym moczu dopuszcza się obecność od 0 do 3 erytrocytów w polu widzenia mikroskopu. Norma erytrocytów w moczu dziecka wynosi 1–2 erytrocyty w polu widzenia. Przekroczenie tej wartości wymaga dalszej diagnostyki w celu ustalenia przyczyny.

Zdrowy mocz powinien być również wolny od leukocytów (białych krwinek). Ich obecność zazwyczaj wskazuje na infekcję lub stan zapalny układu moczowego.

Co oznaczają erytrocyty świeże i wyługowane w moczu?

Erytrocyty świeże pochodzą zazwyczaj z dolnych odcinków układu moczowego (pęcherz, cewka moczowa). Mają wyraźnie czerwony kolor i prawidłowy kształt. Ich obecność może wskazywać na zapalenie pęcherza lub cewki moczowej.

Erytrocyty wyługowane mają zmieniony kształt, co sugeruje, że przeszły przez nerki. Ich obecność może wskazywać na choroby miąższu nerek, przewlekłe stany zapalne lub uszkodzenia nerek.

Erytrocyty dysmorficzne (zniekształcone) są charakterystyczne dla kłębuszkowego zapalenia nerek. Obecność wałeczków czerwonokrwinkowych dodatkowo potwierdza tę diagnozę.

Jakie są przyczyny erytrocytów w moczu?

Najczęstsze przyczyny obecności erytrocytów w moczu to infekcje dróg moczowych, kamica nerkowa, choroby nerek, nowotwory układu moczowego oraz urazy.

Najczęstsze przyczyny erytrocyturii:

• Infekcje dróg moczowych – zapalenie pęcherza lub cewki moczowej, często z towarzyszącym pieczeniem podczas oddawania moczu
• Kamica nerkowa – przesuwające się kamienie ranią błonę śluzową dróg moczowych
• Problemy z nerkami – kłębuszkowe zapalenie nerek, niewydolność nerek
• Przerost prostaty – u mężczyzn powiększona prostata może powodować krwawienia do moczu
• Nowotwory – rak pęcherza, nerki lub prostaty (zwłaszcza jeśli krwiomocz jest bezbolesny)
• Urazy – mechaniczne uszkodzenia nerek lub pęcherza (uderzenie, upadek, wypadek)

Inne przyczyny:

• przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych (antykoagulantów)
• zaburzenia krzepnięcia (skaza krwotoczna)
• układowe choroby reumatologiczne (np. toczeń rumieniowaty układowy)
• zawał nerki, zakrzepica żył nerkowych
• gruźlica nerek, endometrioza

Czy erytrocyty w moczu zawsze oznaczają chorobę?

Nie. Erytrocyty w moczu mogą pojawić się z przyczyn fizjologicznych: po intensywnym wysiłku fizycznym lub w wyniku zanieczyszczenia próbki krwią menstruacyjną. Intensywny wysiłek fizyczny zwiększa przepuszczalność naczyń krwionośnych, ale stan ten jest przejściowy i nie wymaga leczenia. Dlatego zawsze warto powtórzyć badanie i skonsultować wynik z lekarzem.

Jakie objawy towarzyszą erytrocytom w moczu?

Objawy towarzyszące erytrocyturii zależą od przyczyny jej wystąpienia.

Objawy przy infekcji dróg moczowych:

• ból i pieczenie podczas oddawania moczu
• częste oddawanie moczu
• ból w dolnej części brzucha
• gorączka

Objawy przy kamicy moczowej:

Kamica moczowa objawia się silnym bólem o charakterze kolki w okolicy lędźwiowej, promieniującym do krocza i pęcherza. Towarzyszą mu trudności w oddawaniu moczu, nudności i wymioty.

Objawy przy kłębuszkowym zapaleniu nerek:

Kłębuszkowe zapalenie nerek przebiega jako zespół nefrytyczny z nadciśnieniem tętniczym, obrzękami twarzy i zmniejszoną objętością oddawanego moczu. Mocz może mieć czerwono-brunatne zabarwienie, obecne jest białko (<3g/dobę) i charakterystyczne wałeczki czerwonokrwinkowe.

Objawy przy nowotworach układu moczowego:

Bezbolesny krwiomocz może być objawem nowotworu pęcherza, nerki lub prostaty. Inne objawy to wyczuwalny guz w jamie brzusznej, ból w okolicy lędźwiowej, niezamierzona utrata wagi i zmęczenie.

Co oznaczają podwyższone erytrocyty i leukocyty w moczu?

Jednoczesna obecność erytrocytów i leukocytów w moczu najczęściej wskazuje na infekcję układu moczowego. Leukocyty (białe krwinki) są markerem stanu zapalnego lub infekcji.

Podwyższone erytrocyty i leukocyty mogą sugerować:

• infekcję dróg moczowych (z pieczeniem i bólem podbrzusza)
• odmiedniczkowe zapalenie nerek
• przewlekłe zapalenie pęcherza lub nerek
• współistniejące uszkodzenie i infekcję dróg moczowych

W przypadku jednoczesnej obecności erytrocytów i leukocytów zaleca się wykonanie posiewu moczu w celu identyfikacji czynnika zakaźnego.

Co oznaczają erytrocyty w moczu dziecka?

Erytrocyty w moczu dziecka mogą wskazywać na infekcje dróg moczowych (najczęstsza przyczyna), wrodzone wady anatomiczne układu moczowego lub kłębuszkowe zapalenie nerek. Norma erytrocytów w moczu dziecka wynosi 1–2 w polu widzenia.

Wrodzone wady anatomiczne predysponujące do erytrocyturii u dzieci:

• wrodzone zwężenia moczowodów
• deformacje nerki
• wady rozwojowe układu moczowego
• anomalie cewki moczowej

Wady te powodują problemy z odpływem moczu, zwiększoną podatność na infekcje oraz zaburzenia krążenia krwi w nerkach.

Co oznaczają erytrocyty w moczu w ciąży?

Erytrocyty w moczu u kobiet w ciąży są częstym zjawiskiem, najczęściej spowodowanym infekcjami dróg moczowych. Infekcje te występują częściej w ciąży z powodu zmian hormonalnych. Każdy nieprawidłowy wynik wymaga konsultacji z lekarzem prowadzącym ciążę.

Co należy zrobić przy erytrocytach w moczu?

Krwiomocz i krwinkomocz to sygnał alarmowy, którego nie należy bagatelizować. Zalecane postępowanie:

1. Powtórz badanie – jeśli wynik jest niepokojący, wykonaj ponowne badanie, dbając o prawidłową higienę i pobranie próbki ze środkowego strumienia moczu
2. Skonsultuj się z lekarzem – internista lub urolog powinien ocenić wynik w korelacji z innymi parametrami (obecność białka, bakterii, leukocytów)
3. Wykonaj dodatkową diagnostykę – lekarz może zlecić USG układu moczowego, które pozwala wykluczyć kamienie lub guzy

Jakie badania wykonać przy erytrocytach w moczu?

Badania moczu:

Badanie ogólne moczu ocenia barwę, przejrzystość, obecność białka, glukozy oraz elementów upostaciowanych (erytrocyty, leukocyty, wałeczki, bakterie).

Badanie osadu moczu jest zalecane gdy:

• barwa moczu jest czerwona, brązowa lub różowa
• mocz jest mętny
• ciężar właściwy przekracza 1,030
• pH moczu jest wyższe niż 7,5
• obecne są białko, leukocyty lub krew

Ważne: U dzieci do 5. roku życia oraz kobiet ciężarnych badanie osadu moczu jest obligatoryjne.

Posiew moczu wykonuje się przy podejrzeniu infekcji w celu identyfikacji bakterii.

Badania krwi:

• kreatynina i BUN – ocena funkcji nerek
• morfologia krwi obwodowej
• CRP – marker stanu zapalnego
• testy immunologiczne (ANA) – przy podejrzeniu chorób autoimmunologicznych

Badania obrazowe:

USG układu moczowego jest podstawowym badaniem obrazowym, które pozwala wykluczyć kamienie, torbiele i guzy. Tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny są stosowane w przypadku małych kamieni lub oceny zaawansowania chorób nerek. W przypadkach niewyjaśnionych badaniem rozstrzygającym może być biopsja nerki.

Jak przygotować się do badania moczu?

Prawidłowe pobranie próbki moczu ma kluczowe znaczenie dla wiarygodności wyników.

1. Pobierz poranną próbkę – jest najbardziej skoncentrowana po całej nocy
2. Zadbaj o higienę – umyj ujście cewki moczowej bez silnych środków dezynfekcyjnych
3. Pobierz środkową porcję moczu – do pojemnika powinna trafić środkowa część strumienia
4. Unikaj wysiłku – dzień przed badaniem unikaj intensywnego wysiłku fizycznego
5. Menstruacja – kobiety nie powinny wykonywać badania w trakcie menstruacji oraz 2 dni przed i 2 dni po niej
6. Infekcje – nie wykonuj badania w czasie infekcji (chyba że jest to cel badania)
7. Przechowywanie – oddaj próbkę rano w dniu badania; jeśli musisz przechować, trzymaj w lodówce

Jak leczy się erytrocyturię?

Erytrocyturia jest objawem choroby, a nie samodzielnym schorzeniem – samej erytrocyturii się nie leczy. Leczenie jest skierowane na usunięcie przyczyny:

Regularne monitorowanie wyników badań moczu jest kluczowe dla wczesnego wykrywania i leczenia chorób układu moczowego.